Gmina odpowiada za wykazanie, dokąd trafiają nieczystości ciekłe z każdej nieruchomości nieprzyłączonej do kanalizacji. Odpowiedzialność ta ma wymiar dowodowy. Podczas kontroli liczy się nie deklaracja przewoźnika, lecz zapis pozwalający powiązać konkretny ładunek z konkretnym adresem oraz z miejscem, w którym ładunek został przyjęty.
BioKontrol prowadzi ten zapis w postaci kursu. Pobranie u nieruchomości oraz zrzut w stacji zlewnej rejestrowane są osobno, w ramach jednego kursu firmy, a reguły systemu sprawdzają każdy zapis i zakładają flagi do wyjaśnienia tam, gdzie zapis odbiega od normy. Rozwiązanie powstaje we współpracy z SoftwareStudio i działa w modelu SaaS: urząd pracuje w przeglądarce, bez instalacji na stanowiskach urzędniczych. Adres systemu, login i hasło gmina otrzymuje od dostawcy, a działanie platformy można obejrzeć w demo online; każdy ekran opisuje instrukcja użytkownika.
Reguła ewidencyjna. Pojedynczy zapis nie dowodzi niczego poza tym, że ktoś go wystawił. Wartość dowodową tworzy dopiero zestawienie dwóch niezależnie zarejestrowanych zdarzeń opisujących ten sam ładunek - pobrania u nieruchomości i zrzutu w stacji - oraz wykrywalna rozbieżność, którą gmina rozstrzyga po odpowiedzi przedsiębiorcy.
Uczestnicy obiegu i kanały dostępu
Każdy uczestnik tworzy albo wykorzystuje inny fragment tych samych danych i pracuje we własnym kanale dostępu. Tabela pokazuje, gdzie powstaje dany zapis i kto go potrzebuje.
| Uczestnik | Udział w obiegu | Kanał i typ konta |
|---|---|---|
| Właściciel nieruchomości | zawiera umowę z przewoźnikiem i przechowuje dowody opłat; otrzymuje przypomnienia SMS lub e-mail i może wyrazić albo wycofać zgodę na kontakt | bez konta w systemie |
| Kierowca wozu asenizacyjnego | rejestruje kurs, pobrania przy nieruchomości oraz zrzut przy stacji | aplikacja mobilna BioKontrol; w przeglądarce ma tylko pulpit firmy |
| Przedsiębiorca (firma asenizacyjna) | prowadzi pojazdy i zespół, odpowiada na flagi, składa sprawozdanie kwartalne i może dopisać kurs z dokumentu papierowego | przeglądarka, rola „BioKontrol – przedsiębiorca”; konta pracowników zakłada administrator przedsiębiorcy |
| Stacja zlewna | przyjmuje nieczystości wskazane w zrzucie; potwierdzenie przyjęcia przez operatora stacji widać przy zrzucie | punkt w rejestrze Stacje i punkty, prowadzonym przez gminę |
| Urząd gminy | prowadzi ewidencję, nadzoruje firmy, kontroluje i rozstrzyga flagi | przeglądarka, rola „BioKontrol – gmina”; poziom konta: Operator, Kierownik, Administrator gminy albo Kontroler |
| Administrator gminy | korzysta z działań zastrzeżonych dla tego poziomu: usuwanie plików z karty nieruchomości, lista odczytów karty, wybór daty przebiegu zadań okresowych | przeglądarka, rola „BioKontrol – gmina”, poziom Administrator gminy |
| WIOŚ oraz dyrektor RZGW Wód Polskich | otrzymują roczne sprawozdanie gminy do końca kwietnia | bez konta w systemie |
Podstawą tego obiegu jest ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 2025 poz. 733): ewidencja z art. 3 ust. 3, sprawozdanie gminy z art. 3 ust. 5 i 6, kontrola z art. 6 ust. 5a oraz sprawozdanie przewoźnika z art. 9o. Konto ma przypisany poziom uprawnień, a część działań jest zastrzeżona dla administratora gminy albo kierownika; zakres roli opisuje strona instrukcji Rola „Gmina”. Nadzór nad firmami asenizacyjnymi i ich pojazdami opisuje artykuł o zarządzaniu przewoźnikami ścieków.
Zamknięty obieg dokumentu wywozu
Obieg rozpoczyna się w terenie, a kończy w stacji zlewnej. Pomiędzy tymi punktami nie ma miejsca na dokument tworzony z pamięci pod koniec miesiąca: kurs ma czas startu i końca, a każde pobranie i zrzut zapisują się z czasem, ilością i pozycją GPS. Podgląd kursu pokazuje całą jazdę w jednym oknie.
Pobranie u właściciela nieruchomości
Kierowca rejestruje pobranie w aplikacji mobilnej BioKontrol. Skanuje kod QR umieszczony przy zbiorniku albo wybiera nieruchomość z listy i podaje powód - taki wybór dostaje flagę „Wybór z listy zamiast skanu”, a gmina może w Ustawieniach gminy wymagać skanu (wtedy odstępstwo dostaje flagę „Gmina wymaga skanu QR”). Skan eliminuje pomyłkę przy sąsiadujących numerach, a wybór z listy chroni przed literówką w adresie.
- Identyfikacja nieruchomości - sposób zapisany przy pobraniu: kod QR, z listy, biuro albo import.
- Ilość odebrana - wartość w metrach sześciennych, sumowana w kursie i porównywana z pojemnością pojazdu.
- Pozycja GPS - odległość pozycji kierowcy od adresu nieruchomości w metrach; powyżej progu ustawionego przez gminę powstaje flaga „Pozycja daleko od adresu”, a brak pozycji daje flagę „Brak pozycji GPS”.
- Pojazd i kierowca - kurs zapisuje przedsiębiorcę, pojazd, kierowcę oraz czas startu i końca.
Pobranie można poprawić: na zakładce Pobrania przycisk „Koryguj pozycję” otwiera poprawkę, a zmiana zostaje zapisana w historii. Wartość dowodową zapisu lokalizacji omawia materiał o współrzędnych GPS jako dowodzie wywozu, a zakładkę Pobrania opisuje strona instrukcji Kursy i dokumenty.
Zrzut w stacji zlewnej i potwierdzenie
Po dojeździe do punktu zlewnego kierowca rejestruje zrzut, który należy do tego samego kursu co pobrania. Zrzut zapisuje stację, wskazanie przepływomierza, masę, odległość od punktu i potwierdzenie. Jeden zrzut obejmuje zwykle kilka pobrań, bo pojazd asenizacyjny obsługuje trasę złożoną z wielu adresów. Potwierdzenie ma cztery stany: Niepotwierdzony, Potwierdzony przez firmę, Potwierdzony przez stację oraz Odrzucony, a dwa niezależne potwierdzenia wzmacniają dowód.
Reguły zestawiają zapis z ustawieniami gminy i dają wynik, który system traktuje dwojako. Zapis zgodny z regułami nie tworzy flagi. Odstępstwo tworzy flagę wraz z kursem, którego dotyczy, i trafia do rozstrzygnięcia przez gminę. Zachowanie tej części opisuje artykuł o funkcji nowego zrzutu.
| Sytuacja na trasie | Zapis w systemie | Reakcja urzędu |
|---|---|---|
| Zrzut w stacji objętej zezwoleniem, w promieniu stacji i ze zgodnym wskazaniem przepływomierza | zrzut bez flag, do potwierdzenia przez firmę i stację | brak działań |
| Wskazanie przepływomierza różni się od zapisu ponad ustawioną tolerancję | flaga „Różnica wskazania przepływomierza” | odpowiedź przedsiębiorcy i rozstrzygnięcie gminy |
| Zrzut dalej niż promień stacji | flaga „Zrzut poza punktem” (albo wymóg uzasadnienia lub blokada zapisu, zależnie od ustawienia) | wyjaśnienie z przedsiębiorcą, w razie potrzeby kontrola |
| Pobranie bez zrzutu po przekroczeniu progu opóźnienia | flaga „Opóźniony zrzut” przy kursie i pojeździe | pytanie do przedsiębiorcy o miejsce zrzutu ładunku |
| Zrzut zapisany przed ostatnim pobraniem | flaga „Zrzut przed ostatnim pobraniem” | weryfikacja kolejności zapisów z firmą |
Ostrzeżenie techniczne. Tolerancja wskazania przepływomierza i próg opóźnienia zrzutu ustawia gmina w Ustawieniach gminy, w zakładce Operacje. Zbyt niska tolerancja generuje fałszywe alarmy, a zbyt wysoka przepuszcza ubytki. Wartość dobiera się na danych z pierwszych tygodni pracy, nie przed wdrożeniem.
Ewidencja infrastruktury sanitarnej gminy
Ewidencja obejmuje nieruchomości wyposażone w zbiornik bezodpływowy albo w przydomową oczyszczalnię, z podziałem na miejscowości oraz ulice z rejestru TERYT. Karta nieruchomości wiąże dane adresowe z parametrami urządzenia, terminem wywozu i historią kursów.
- Dane adresowe - miejscowość i ulica z TERYT, numer budynku, kod pocztowy, a opcjonalnie numer lokalu i działka ewidencyjna; numer ewidencyjny nadaje system.
- Parametry urządzenia - rodzaj instalacji oraz pojemność zbiornika, wykorzystywane przy wyliczaniu terminu kolejnego wywozu.
- Umowa na opróżnianie - kolumna „Umowa ścieki” pokazuje, czy zbiornik ma umowę w ewidencji, a lista terminów podaje firmę z umowy.
- Historia wywozów - zakładka Wywozy i odbiory z pobraniami (z numerem kursu) oraz zakładka Historia ze zmianami pole po polu.
Zasilenie ewidencji startuje od danych, którymi gmina dysponuje - deklaracji śmieciowych oraz wykazów umów. Import (Administracja > Import danych) przebiega przez poczekalnię: plik jest analizowany (wiersze poprawne, z ostrzeżeniem i odrzucone), a do rejestru trafia dopiero po decyzji „Zastosuj”. Podobne adresy wskazuje później kolejka „Możliwy duplikat” w jakości danych, a braki w zbiornikach - kolejki „Zbiornik bez pojemności” i „Brak danych do terminu”. Budowę ewidencji opisuje artykuł o ewidencji nieruchomości w BioKontrol, a ekran - strona instrukcji Nieruchomości.
Zbiornik bezodpływowy i przydomowa oczyszczalnia w ewidencji
Oba rodzaje instalacji trafiają do ewidencji gminy, ale z różnych powodów. Ewidencja zbiorników służy kontroli częstotliwości ich opróżniania, a ewidencja przydomowych oczyszczalni - kontroli częstotliwości i sposobu pozbywania się komunalnych osadów ściekowych (art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy).
| Cecha | Zbiornik bezodpływowy | Przydomowa oczyszczalnia ścieków |
|---|---|---|
| Co gromadzi | wszystkie ścieki z nieruchomości | osad zatrzymany w osadniku |
| Wywóz | regularne opróżnianie zbiornika | okresowe opróżnianie osadnika |
| Umowa z przewoźnikiem | wymagana (art. 6 ust. 1) | wymagana (art. 6 ust. 1) |
| Cel ewidencji gminy | kontrola częstotliwości opróżniania | kontrola sposobu pozbywania się osadów |
Przydomowa oczyszczalnia nie zwalnia więc z dokumentowania wywozów. Zawartość osadnika jest nieczystością ciekłą w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, a art. 6 ust. 1 wymaga umowy na opróżnianie zarówno zbiorników, jak i osadników. Ewidencja musi rozróżniać typ instalacji (rodzaj instalacji zbiornika ze słownika decyduje o interwale opróżniania i o sprawozdaniu), bo roczne sprawozdanie podaje liczbę zbiorników oraz liczbę oczyszczalni (art. 3 ust. 5 pkt 1), a normy częstotliwości różnią się dla obu rodzajów.
Flagi i raporty wykrywające nieprawidłowości
Każdy zapis przechodzi przez około 30 reguł. Gdy któraś zostanie naruszona, powstaje flaga do wyjaśnienia z kodem, obiektem, kursem i przedsiębiorcą. Flagi nie karzą, tylko wskazują miejsca, które warto wyjaśnić: przedsiębiorca odpowiada na flagę w swoim panelu, a gmina rozstrzyga ją jako „Wyjaśniona” albo „Zasadna”. Decyzja jest ostateczna i zapisuje się w dzienniku zdarzeń. Flagi widać w tabeli na pulpicie, w zakładce Flagi ekranu Kursy i dokumenty oraz w karcie nieruchomości, a listę można zawęzić według kodu, statusu, obiektu i firmy. Raporty RAP uzupełniają ten bieżący nadzór o zestawienia okresowe dla wybranego zakresu dat.
| Sygnał nieprawidłowości | Gdzie go widać |
|---|---|
| Opóźnienie zrzutu | flaga „Opóźniony zrzut” po przekroczeniu progu opóźnienia (w godzinach); raport RAP-05 |
| Przepełnienie pojazdu | flaga „Przekroczona pojemność wozu”; raport RAP-06 |
| Przekroczony termin wywozu | czerwony termin na liście, kafel „Terminy przekroczone” na pulpicie; raport RAP-07 |
| Terminowość wywozu i przewozy przedsiębiorcy | raporty RAP-03 i RAP-04 uruchamiane na ekranie „Uruchom raport” |
Przepełnienie zbiornika pojazdu
Wóz asenizacyjny o pojemności 10 m³ nie może odebrać 14 m³ z trzech nieruchomości bez zrzutu po drodze. Taki zapis oznacza błąd w ilości albo pominięty zrzut. System porównuje ładunek z pojemnością pojazdu zapisaną w jego karcie i zakłada flagę „Przekroczona pojemność wozu”. Poniższe zasady opisują, jak ją odczytywać i gdzie widać wynik.
| Reguła | Znaczenie | Skutek dla użytkownika |
|---|---|---|
| Porównanie z pojemnością pojazdu | ilość z pobrań kursu jest zestawiana z pojemnością pojazdu | gdy ładunek przekracza pojemność, powstaje flaga „Przekroczona pojemność wozu” z kursem, firmą i liczbami |
| Tryb reguły ustawia gmina | w Ustawieniach gminy, w zakładce Operacje, przekroczenie pojemności działa jako Ostrzeżenie albo Blokada | flaga tylko ostrzega albo zapis zostaje zablokowany |
| Wyjaśnienie flagi | przedsiębiorca odpowiada na flagę w swoim panelu, a gmina rozstrzyga ją jako „Wyjaśniona” albo „Zasadna” | błąd w ilości albo pominięty zrzut można wyjaśnić z firmą, a decyzja zapisuje się w dzienniku zdarzeń |
| Zestawienie okresowe | raport RAP-06 „Przepełnienie pojazdu” uruchamia się na ekranie „Uruchom raport” dla wybranego okresu | wynik jest na ekranie, w pliku CSV i w PDF |
Przykład: pojazd o pojemności 10 m³ odebrał kolejno 5, 4 i 5 m³ bez zrzutu pomiędzy pobraniami. Ładunek 14 m³ przekracza pojemność o 4 m³, więc kurs dostaje flagę „Przekroczona pojemność wozu”. Gdyby kierowca zrzucił ładunek po dwóch pierwszych pobraniach (9 m³), a trzecie pobranie zapisał już po zrzucie, ładunek na pojeździe nie przekraczałby pojemności i nie byłoby czego wyjaśniać.
Przekroczony termin wywozu
Zestawienie zbiorników po terminie musi zaczynać się od ewidencji zbiorników, a nie od pobrań. Zestawienie oparte wyłącznie na pobraniach pominęłoby zbiorniki, z których nigdy nic nie odebrano, a właśnie one budzą największe wątpliwości. Lista „Terminy wywozu” ma jeden wiersz na każdy zbiornik w użyciu.
| Reguła | Znaczenie | Skutek dla użytkownika |
|---|---|---|
| Punkt wyjścia: ewidencja zbiorników | lista obejmuje każdy zbiornik w użyciu, także taki, z którego nigdy nic nie odebrano | zbiornik bez żadnego opróżnienia ma źródło terminu „Brak opróżnień” i pusty termin, więc wymaga ustawienia terminu ręcznie albo pierwszego pobrania |
| Termin wyznacza system dla każdego zbiornika | termin jest liczony z normy zużycia wody, liczby mieszkańców, pojemności zbiornika i ostatniego opróżnienia; dla przydomowej oczyszczalni i budynku sezonowego z interwałów ustawionych przez gminę | zbiorniki o różnej pojemności są oceniane według własnego terminu |
| Liczy się przyjęte opróżnienie | po przyjętym opróżnieniu termin jest liczony od nowa | zbiornik znika z listy zaległych dopiero po przyjętym opróżnieniu |
| Warunek przekroczenia | planowany termin zbiornika minął, co na liście widać po czerwonym kolorze terminu | zbiornik trafia do zaległych, jest liczony na pulpicie w kaflu „Terminy przekroczone” i w raporcie RAP-07 „Przekroczone terminy wywozu” |
| Stan z chwili wczytania listy | lista pokazuje dane z chwili jej otwarcia | późniejsze zapisy widać po użyciu przycisku „Odśwież” |
Przykład: zbiornik, którego planowany termin minął 20 dni temu, a opróżnienia od tego czasu nie przyjęto, ma czerwony termin i jest zaległy. Zbiornik z terminem za 30 dni zaległy nie jest. Zbiornik, z którego nigdy nic nie odebrano, ma źródło terminu „Brak opróżnień” i pusty termin, więc wymaga decyzji urzędnika. Pracę z listą opisuje strona instrukcji Terminy wywozu, a zasady reguł - Flagi do wyjaśnienia.
Typowanie kontroli zamiast sprawdzeń wyrywkowych
Obowiązek kontroli obejmuje każdą nieruchomość co najmniej raz na dwa lata, a referat ochrony środowiska dysponuje ograniczoną liczbą osób. Losowy dobór adresów zużywa ten zasób bez związku z ryzykiem.
BioKontrol podpowiada, gdzie patrzeć najpierw. Lista Terminy wywozu wskazuje zbiorniki po terminie, flagi pokazują kursy i zrzuty odbiegające od reguł, a kolejki jakości danych - nieruchomości z brakami. Raport RAP-16 „Nieruchomości bez umowy” zestawia adresy bez umowy na opróżnianie. Z tych sygnałów gmina buduje plan kontroli: pozycje planu mają kwartał i priorytet od 1 do 5, a kontrola ma tryb (Z planu, Losowa, Typowana, Zgłoszenie kierowcy, Dokumentacyjna lub Inna). Przy odpadach zadanie „Typowanie do weryfikacji” typuje nieruchomości do weryfikacji segregacji na dziś i dwa kolejne dni.
Sposób pracy z raportami i flagami opisuje artykuł o analizie danych w systemie BioKontrol, a zakres samego obowiązku - materiał o obowiązkach kontrolnych gminy wobec zbiorników bezodpływowych. Protokół kontroli ma sygnaturę i skrót treści, a po zakończeniu przechodzi do zatwierdzenia albo zwrotu do poprawy; przebieg opisuje strona instrukcji Plan kontroli i kontrole.
Sprawozdawczość dla organów nadzoru
Sprawozdania powstają z danych już zarejestrowanych, bez osobnej akcji ich zbierania. Referent nie przepisuje wartości z rachunków do arkusza: podaje rok zakończony i klika „Wylicz sprawozdanie”. Sprawozdanie roczne gminy dla WIOŚ oraz dyrektora RZGW Wód Polskich (art. 3 ust. 5 i 6 ustawy) powstaje w układzie tabeli Wód Polskich, o ile istnieje szablon tego roku, a dwuklik na pozycji pokazuje rekordy, z których ją policzono.
Materiał źródłowy tworzą kursy z pobraniami i zrzutami oraz ewidencja zbiorników i umów, więc sprawozdanie obejmuje zarówno wolumen, jak i rozbieżności ujawnione w trakcie okresu.
- Sprawozdanie roczne gminy - statusy Robocze, Zatwierdzone i Przekazane; wartości można poprawić ręcznie tylko w sprawozdaniu roboczym i z uzasadnieniem, po zatwierdzeniu są zamrożone; wynik w PDF i CSV, a zestawienie pomocnicze GUS SG-01 to raport RAP-15.
- Sprawozdania kwartalne przedsiębiorców - składają je firmy, a gmina widzi status: Projekt, Złożone, Zweryfikowane albo Do korekty.
- Raporty RAP-01 do RAP-18 - uruchamiane z okresem i poziomem zestawienia (nieruchomość, ulica, miejscowość, gmina); wynik jest na ekranie, w CSV i w PDF, a każde uruchomienie trafia do dziennika zdarzeń.
- Kontrole i sprawy - protokoły z sygnaturą, zdjęciami i załącznikami oraz sprawy administracyjne z pismami, w tym „Wezwanie do okazania umowy” (wzór DRK-04).
Reguła biznesowa. Wezwanie do okazania umowy oraz dowodów uiszczania opłat wymaga doręczenia w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Powiadomienie SMS skraca czas reakcji mieszkańca, lecz nie zastępuje doręczenia. Termin nie biegnie od daty wysłania wiadomości.
Pismo w sprawie ma kanał doręczenia (e-Doręczenia, poczta albo osobiście), a dla pism pocztowych system drukuje koperty i zwrotne potwierdzenie odbioru. Opis jest na stronach instrukcji Sprawy i pisma oraz Sprawozdania i raporty, a sposób uzgodnienia danych ze sprawozdaniem opisuje artykuł o sprawozdaniu gminy o gospodarowaniu nieczystościami ciekłymi.
Aplikacja mobilna kierowcy
Praca w terenie odbywa się w aplikacji mobilnej BioKontrol. Kierowca rejestruje w niej kurs, pobrania u nieruchomości i zrzuty w stacji, a przy odpadach komunalnych także odbiory pojemników (frakcja, wypełnienie, skan kodu QR i ewentualny powód pozostawienia pojemnika) oraz utrudnienia, takie jak zamknięta posesja. W przeglądarce kierowca ma tylko pulpit firmy, a konta pracowników firm zakłada administrator przedsiębiorcy.
Telefon synchronizuje zapisy z systemem. Ekran Użytkownicy i urządzenia pokazuje dla każdego urządzenia system, model, wersję aplikacji, ostatnią synchronizację i liczbę operacji w kolejce telefonu. Duża kolejka oznacza, że telefon nie zsynchronizował zapisów, a zapisy starsze niż 31 dni dostają flagę „Zdarzenie starsze niż 31 dni”. Gdy zdarzenia nie da się zapisać w aplikacji (brak zasięgu, awaria telefonu), pracownik firmy lub gminy dopisuje kurs jako wpis biurowy z powodem; taki kurs ma źródło „Wpis biurowy” i flagę do weryfikacji.
Podejrzenie dwukrotnego zapisu tego samego pobrania zgłasza flaga „Możliwy duplikat pobrania”, którą gmina wyjaśnia na liście flag, dlatego warto uzgodnić z przewoźnikiem zasady ponawiania zapisu. Szczegóły działania opisuje artykuł o aplikacji mobilnej BioKontrol, a ekran urządzeń - strona instrukcji Użytkownicy i dziennik zdarzeń.
Dostępność oraz parametry utrzymania
Aplikacja pracuje w przeglądarce obsługującej HTML5 oraz JavaScript, z włączoną obsługą plików cookies. Urzędnik nie instaluje niczego na stanowisku, co usuwa zależność od polityki oprogramowania w jednostce.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Dostępność aplikacji | co najmniej 99,0% miesięcznie, maksymalnie 7,2 h niedostępności |
| Czas reakcji na awarię blokującą | do 15 minut roboczych w godzinach 8:00-16:00 |
| Czas przywrócenia funkcjonalności | do 48 godzin w 98% przypadków w skali miesiąca |
| Kopie bezpieczeństwa | co 24 godziny, retencja 7 dni kalendarzowych |
| Infrastruktura | serwery z replikacją danych, przełączenie na węzeł zapasowy przy awarii |
Pełne brzmienie zobowiązań wraz z klasyfikacją zgłoszeń zawiera dokument parametry techniczne i SLA.
Odrębność danych poszczególnych gmin
Ograniczenie danych do obszaru gminy jest regułą biznesową, której skuteczność nie może zależeć od tego, kto i jak zbuduje kolejny raport. Pracownik jednej gminy nie może zobaczyć danych mieszkańców innej gminy ani przez pomyłkę, ani przez pominięcie ograniczenia w nowym zestawieniu.
Instrukcja użytkownika opisuje to wprost: gmina widzi dane swojego obszaru, a adres nieruchomości musi leżeć w gminie z tego obszaru. Tabela podsumowuje reguły i ich skutki dla użytkownika.
| Reguła | Znaczenie | Skutek dla użytkownika |
|---|---|---|
| Obszar gminy w instalacji systemu | instalacja obsługuje wskazaną gminę albo kilka gmin; listę gmin i miejscowości pokazuje ekran „TERYT i obszar gminy” | użytkownik pracuje na danych gmin z obszaru swojej instalacji |
| Odczyt ograniczony do własnego obszaru | gmina widzi dane swojego obszaru | dane gmin spoza obszaru nie są dostępne |
| Adres musi leżeć w gminie z obszaru | adres spoza obszaru nie zostanie zapisany, a gminy z nieruchomościami nie da się usunąć z obszaru | nie da się dopisać nieruchomości spoza obszaru gminy |
| Zmiany obszaru są rejestrowane | gminę dodaje się do obszaru z podaniem powodu zmiany, a zmiana trafia do dziennika zdarzeń | zmianę zakresu danych można później odtworzyć |
Uwaga dotycząca kont administracyjnych. Konta z uprawnieniami administratora mają najszerszy zakres działania, dlatego warto ograniczyć ich liczbę do osób, które rzeczywiście ich potrzebują, i okresowo sprawdzać, kto je posiada. Zmiany ustawień gminy zapisuje niezmienialny dziennik zdarzeń, który opisuje instrukcja użytkowników i dziennika zdarzeń.
Hasła i odzyskiwanie dostępu
Login i hasło użytkownik otrzymuje od administratora gminy albo od dostawcy. Gdy nie pamięta hasła, używa na ekranie logowania linku „Nie pamiętasz?” albo kontaktuje się z administratorem, który zakłada i odblokowuje konta pracowników gminy. Sposób przechowywania haseł warto uregulować w umowie powierzenia i dokumentacji bezpieczeństwa. Zasada, której należy wymagać od dostawcy: hasła są zapisane w postaci, której nie da się odczytać, więc nie zna ich ani administrator, ani dostawca.
- Hasło zapisane jednokierunkowo - dobra praktyka, której warto wymagać: system zapamiętuje wyłącznie postać hasła, z której nie da się odtworzyć jego treści, a przy logowaniu porównuje ją z wpisanym hasłem. Dzięki temu nawet wgląd w zapisane dane nie ujawnia haseł.
- Nowe hasło zamiast odczytywania starego - w razie utraty dostępu użytkownik korzysta z linku „Nie pamiętasz?” albo prosi administratora o pomoc. Warto przyjąć zasadę, że hasło tymczasowe użytkownik zmienia przy pierwszym logowaniu, wtedy nikt poza nim nie zna hasła, którego używa na co dzień.
Dane osobowe mieszkańców
Ewidencja zawiera dane osobowe właścicieli nieruchomości (rejestr Właściciele i kontakty). Status prawny tych danych wyznacza kilka przepisów rozporządzenia RODO.
| Zagadnienie | Przepis RODO | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| Podstawa przetwarzania | art. 6 ust. 1 lit. c | ewidencja prowadzona z mocy art. 3 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach |
| Powierzenie przetwarzania | art. 28 | umowa powierzenia między gminą a dostawcą usługi |
| Bezpieczeństwo przetwarzania | art. 32 | role i poziomy kont, widok zamaskowany rejestru właścicieli oraz dziennik zdarzeń z odczytami danych osobowych |
| Minimalizacja danych | art. 5 ust. 1 lit. c | anonimizacja podmiotu (administrator i kierownik), ograniczenie przetwarzania oraz okresy przechowywania ustawiane przez gminę |
Dane właścicieli są dostępne w dwóch widokach: pełnym i zamaskowanym (np. „M*** K***”). Każde otwarcie zakładki z danymi osobowymi i każdy eksport CSV z danymi osobowymi zapisuje się w dzienniku zdarzeń. Zasady opisuje strona instrukcji Właściciele i kontakty.
Anonimizacji nie należy mylić z pseudonimizacją. Dane pseudonimizowane, które da się przypisać osobie przy użyciu dodatkowych informacji, pozostają danymi osobowymi, co wyjaśnia motyw 26 RODO. Poza zakresem rozporządzenia znajdują się dopiero dane, z których identyfikacja osoby nie jest już możliwa.
Co zyskuje urząd po wdrożeniu
Korzyść mierzalna sprowadza się do dwóch wielkości: czasu referenta odzyskanego na przygotowaniu zestawień oraz liczby kontroli trafiających w rzeczywiste odchylenia.
- Sprawozdania bez ręcznego przeliczania - sprawozdanie i raporty powstają z zarejestrowanych kursów, a nie z przepisywania rachunków.
- Kontrole celowane - plan kontroli, flagi i typowanie zastępują losowy dobór adresów.
- Dane do planowania sieci - zestawienie na poziomie miejscowości lub ulicy wskazuje obszary uzasadniające rozbudowę kanalizacji.
- Rozliczalność przewoźników - odstępstwo ujawnia się flagą przy zapisie, a nie dopiero przy sprawozdaniu rocznym.
Wskaźniki, którymi urząd mierzy te efekty, opisuje artykuł o korzyściach z wdrożenia BioKontrol w gminie, a moduły pracy urzędu - strona o modułach systemu BioKontrol. Bezpłatną prezentację można umówić telefonicznie pod numerem +48 730 007 587, a system obejrzeć w demo online (dane do demo wydajemy na prośbę lub na prezentacji).
Pytania i odpowiedzi
Czy BioKontrol wymaga instalacji oprogramowania w urzędzie?
Nie. Wersja dla urzędu działa w przeglądarce, na komputerze albo tablecie, w roli „BioKontrol – gmina”. Kierowcy rejestrują kursy w aplikacji mobilnej BioKontrol, a w przeglądarce mają tylko pulpit firmy. Działanie platformy można sprawdzić w demo online, a dane do demo wydajemy na prośbę lub na prezentacji.
Na czym polega zamknięty obieg dokumentu wywozu?
Kurs jest dokumentem wywozu: zawiera pobrania u nieruchomości oraz zrzut w stacji i ma status Otwarty, Zamknięty albo Anulowany. Pobranie i zrzut to dwa niezależnie zarejestrowane zapisy tego samego ładunku. Zrzut ma potwierdzenie (Niepotwierdzony, Potwierdzony przez firmę, Potwierdzony przez stację albo Odrzucony), a odstępstwa wykrywają reguły i zakładają flagi do wyjaśnienia. Gmina widzi więc dwa niezależne zdarzenia, nie samą deklarację przewoźnika.
Czy właściciel przydomowej oczyszczalni musi mieć umowę na wywóz nieczystości?
Tak. Osadnik przydomowej oczyszczalni trzeba okresowo opróżniać, a jego zawartość jest nieczystością ciekłą w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Art. 6 ust. 1 obejmuje umową opróżnianie zarówno zbiorników bezodpływowych, jak i osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni.
Czy mieszkaniec nadal musi przechowywać rachunki za wywóz?
Tak, jeżeli rada gminy nie określiła innego sposobu udokumentowania. Właściciel wykazuje pozbywanie się nieczystości umową z przewoźnikiem oraz dowodami uiszczania opłat (art. 6 ust. 1), a zapis w rejestrze BioKontrol może je zastąpić dopiero na podstawie uchwały rady gminy (art. 6 ust. 1a).
Czy aplikacja kierowcy działa bez dostępu do Internetu?
Ekran Użytkownicy i urządzenia pokazuje dla każdego telefonu ostatnią synchronizację i liczbę operacji w jego kolejce. Duża kolejka oznacza, że telefon nie zsynchronizował zapisów, a zapisy starsze niż 31 dni dostają flagę „Zdarzenie starsze niż 31 dni”. Gdy zdarzenia nie da się zapisać w aplikacji (brak zasięgu, awaria telefonu), pracownik firmy lub gminy dopisuje kurs jako wpis biurowy z powodem, a system zakłada flagę „Wpis biurowy”. Podejrzenie dwukrotnego zapisu tego samego pobrania zgłasza flaga „Możliwy duplikat pobrania”, którą gmina wyjaśnia na liście flag.
Czy pracownik jednej gminy może zobaczyć dane innej gminy?
Nie. Gmina pracuje na danych swojego obszaru, a adres nieruchomości musi leżeć w gminie z tego obszaru. Dane gmin spoza obszaru nie są dostępne, niezależnie od tego, z którego ekranu albo raportu korzysta użytkownik.
Gdzie zobaczyć BioKontrol w działaniu?
W demo online BioKontrol na fikcyjnych danych gminy oraz w instrukcji użytkownika ze zrzutami ekranów każdego ekranu. Dane do demo wydajemy na prośbę lub na prezentacji, którą można umówić przez formularz kontaktowy albo telefonicznie.
Słownik pojęć
- Nieczystości ciekłe
- Ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach).
- Pobranie
- Zapis odbioru nieczystości ciekłych u nieruchomości: adres, ilość w metrach sześciennych, sposób identyfikacji (kod QR, z listy, biuro albo import) i odległość pozycji GPS od adresu. Należy do kursu i czeka na zrzut w stacji.
- Zrzut
- Zapis przekazania nieczystości w stacji lub oczyszczalni z numerem ZRZ, wskazaniem przepływomierza, masą i potwierdzeniem (Niepotwierdzony, Potwierdzony przez firmę, Potwierdzony przez stację albo Odrzucony).
- Kurs
- Jedna jazda firmy: przedsiębiorca, pojazd, kierowca, czas startu i końca, pobrania u nieruchomości oraz zrzut w stacji. Ma status Otwarty, Zamknięty albo Anulowany.
- Karta nieruchomości
- Rekord ewidencyjny wiążący adres z TERYT, numer ewidencyjny, rodzaj budynku i liczbę mieszkańców z właścicielami, zbiornikami, deklaracjami, wywozami, kontrolami i historią zmian w dziewięciu zakładkach.
- Przydomowa oczyszczalnia ścieków
- Urządzenie oczyszczające ścieki bytowe na terenie nieruchomości. Podlega ewidencji gminnej oraz kontroli, a osad z osadnika wymaga okresowego wywozu dokumentowanego tak samo jak opróżnienie zbiornika bezodpływowego.
- Przekroczony termin wywozu
- Stan zbiornika, którego planowany termin opróżnienia minął. System liczy termin dla każdego zbiornika w użyciu, a na liście Terminy wywozu zbiornik po terminie ma kolor czerwony.
- Flaga do wyjaśnienia
- Ostrzeżenie o zapisie, który łamie jedną z około 30 reguł, na przykład przekroczoną pojemność wozu albo zrzut poza stacją. Przedsiębiorca odpowiada na flagę w swoim panelu, a gmina rozstrzyga ją jako „Wyjaśniona” albo „Zasadna”.
- Izolacja danych gmin
- Zasada, że gmina widzi wyłącznie dane swojego obszaru, a adres nieruchomości musi leżeć w gminie z tego obszaru. Dzięki niej pracownicy jednej gminy nie mają wglądu w dane mieszkańców innej gminy.
- Skrót hasła
- Zapis hasła w postaci, z której nie da się odtworzyć jego treści. Pozwala sprawdzić poprawność hasła przy logowaniu; zasada, której warto wymagać od dostawcy, aby nikt, łącznie z administratorem, nie mógł go odczytać.
- Podmiot przetwarzający
- Podmiot przetwarzający dane osobowe w imieniu administratora, na podstawie umowy powierzenia spełniającej wymagania art. 28 RODO. W modelu SaaS rolę tę pełni dostawca usługi.