Dokument zrzutu opisuje to, co kierowca zapisał w terenie i co potwierdziła firma lub stacja. Urząd potrzebuje czasem czegoś więcej: pewności, że zapis dało się sprawdzić, oraz możliwości odtworzenia kursu, który zakończył się zrzutem. Osoby, które szukają „podpisu” i „przebiegu trasy” dokumentu zrzutu, znajdą w nowej platformie BioKontrol ich odpowiedniki: potwierdzenie zrzutu, ślad GPS w Trasach zbiórki oraz niezmienialny dziennik zdarzeń.
Platforma nie opiera dowodu na jednej czynności urzędnika, tylko na kilku warstwach, które wzajemnie się uzupełniają. Kurs ma status Otwarty, Zamknięty albo Anulowany, zrzut ma potwierdzenie, odstępstwa wykrywa około trzydziestu reguł (flagi do wyjaśnienia), a ważne czynności trafiają do dziennika. Całość opisuje instrukcja: Kursy i dokumenty.
Dowód to nie jedno kliknięcie. Zrzut potwierdzają firma i stacja, miejsce zdarzenia porównują reguły, a historię czynności strzeże dziennik, w którym zmianę wcześniejszego wpisu widać przy sprawdzeniu łańcucha. Dopiero zestawienie tych warstw daje materiał, który można pokazać organowi.
Gdzie w BioKontrol widać zrzut, potwierdzenie i ślad trasy
Pracownik gminy w roli „BioKontrol – gmina” znajdzie dowody zrzutu w menu bocznym, w grupach Wywozy i odbiory, Kontrole i Administracja. Kierowca rejestruje kurs, pobrania i zrzuty w aplikacji mobilnej BioKontrol i nie ma dostępu do tych ekranów w przeglądarce.
| Element dowodu | Gdzie w BioKontrol | Co pokazuje |
|---|---|---|
| Zrzut z potwierdzeniem | Wywozy i odbiory > Kursy i dokumenty, zakładka Zrzuty i przekazania | numer zrzutu, punkt, wskazanie przepływomierza, masę, odległość i potwierdzenie |
| Podgląd kursu | okno otwierane dwuklikiem w wiersz kursu | nagłówek kursu, pobrania i zrzuty; przycisk „Drukuj zestawienie kursu” daje wydruk do akt |
| Ślad GPS trasy | Wywozy i odbiory > Trasy zbiórki | zmiany kierowców z liczbą punktów GPS i zakładka z pomiarami (odpady komunalne) |
| Flagi do wyjaśnienia | zakładka Flagi oraz tabela na pulpicie | odstępstwa od reguł i rozstrzygnięcie gminy |
| Dziennik zdarzeń | Administracja > Dziennik zdarzeń | wpisy z wykonawcą, rodzajem zdarzenia i skrótem SHA-256 |
| Protokół kontroli | Kontrole > Kontrole i weryfikacje | sygnaturę, skrót treści i decyzję o zatwierdzeniu albo zwrocie |
Rejestrację zrzutu w terenie opisuje artykuł o aplikacji mobilnej BioKontrol, a obieg dokumentów zrzutu - materiał o kontroli i ewidencji zrzutów nieczystości. Wszystkie ekrany możesz obejrzeć w demo online BioKontrol. Dane do demo wydajemy na prośbę lub na prezentacji.
Potwierdzenie zrzutu zamiast podpisu na dokumencie
W starszych rozwiązaniach urząd „podpisywał” zatwierdzony dokument. W BioKontrol nie ma już takiego kroku: zrzut zapisany przez kierowcę nie czeka na akceptację biura, tylko ma własny status potwierdzenia. Zmienia się więc pytanie, na które odpowiada system: nie „czy pracownik urzędu kliknął”, lecz „kto potwierdził, że nieczystości przyjęto”.
| Potwierdzenie | Znaczenie | Skutek dla urzędnika |
|---|---|---|
| Niepotwierdzony | zapis kierowcy bez dodatkowego potwierdzenia | słabszy dowód; warto sprawdzić pozostałe warstwy |
| Potwierdzony przez firmę | firma potwierdziła zrzut | jedno potwierdzenie po stronie przewoźnika |
| Potwierdzony przez stację | operator stacji potwierdził przyjęcie | niezależne potwierdzenie z drugiej strony kursu |
| Odrzucony | zrzut odrzucono | zapis warto wyjaśnić z firmą |
Dwa niezależne potwierdzenia, firmy i stacji, wzmacniają dowód: pojedyncze oświadczenie przewoźnika to za mało, a zgodny zapis operatora stacji pokazuje, że ładunek dotarł do punktu. Szczegóły widzisz w zakładce „Zrzuty i przekazania”, a pełny opis kursu w instrukcji.
Rodzaje podpisu według rozporządzenia eIDAS
Słowo „podpis” ma w prawie kilka znaczeń. Rozporządzenie eIDAS (nr 910/2014) rozróżnia trzy rodzaje podpisu elektronicznego o różnej sile dowodowej.
| Rodzaj podpisu (art. 3 eIDAS) | Istota | Skutek prawny |
|---|---|---|
| Podpis elektroniczny (pkt 10) | dane logicznie powiązane z dokumentem, stosowane jako podpis | nie można odmówić mu skutku prawnego tylko dlatego, że jest elektroniczny (art. 25 ust. 1) |
| Zaawansowany podpis elektroniczny (pkt 11) | unikalnie przyporządkowany podpisującemu i wykrywający późniejsze zmiany danych | ocenia się go jak każdy dowód |
| Kwalifikowany podpis elektroniczny (pkt 12) | oparty na kwalifikowanym certyfikacie i składany kwalifikowanym urządzeniem | równoważny podpisowi własnoręcznemu (art. 25 ust. 2) |
Potwierdzenie zrzutu w BioKontrol nie jest żadnym z tych podpisów i nie zastępuje podpisu kwalifikowanego. To status zapisu, którego siłę wyznacza to, czy zmianę treści po fakcie da się wykryć. Dlatego obok potwierdzenia znaczenie mają mechanizmy opisane niżej: skrót treści protokołu i łańcuch skrótów w dzienniku.
Ślad trasy: Trasy zbiórki i punkty GPS
Starsza wersja systemu pokazywała mapę kursu zakończonego zrzutem. W nowej platformie ślad trasy ma postać listy pomiarów. Ekran Wywozy i odbiory > Trasy zbiórki pokazuje zmiany kierowców: kierowcę, pojazd, start i koniec, czas pracy w godzinach, status (Trwa albo Zakończona), śledzenie trasy, liczbę punktów GPS i kursy. Dotyczy to tras zbiórki odpadów komunalnych; szczegóły opisuje instrukcja: Odbiory odpadów i trasy.
Punkty GPS służą do sprawdzenia, czy pojazd był przy nieruchomości (flaga „Pozycja daleko od adresu”) oraz czy trasa była śledzona. Ślad jest przechowywany przez liczbę dni ustawioną w zakładce Retencja Ustawień gminy, w polu „Ślad trasy [dni]”. Dla nieczystości ciekłych miejsce zdarzeń potwierdzają odległość pobrania od adresu oraz odległość zrzutu od punktu, widoczne w kolumnach zakładek Pobrania i Zrzuty. Wartość dowodową współrzędnych opisuje artykuł o GPS jako dowodzie wywozu nieczystości, a kolejność zdarzeń w ciągu zmiany - materiał o dniu pracy kierowcy w aplikacji mobilnej.
- Kontrola realizacji wywozów - czy pojazd był przy zadeklarowanych adresach i w jakim czasie.
- Ocena zmiany kierowcy - czas pracy, liczba punktów GPS i powiązane kursy w jednym wierszu.
Prędkość pozorna jako metoda analizy śladu
Poniższa metoda jest zaleceniem analitycznym dla gminy, a nie funkcją produktu: BioKontrol nie liczy prędkości pozornej. Ślad GPS zawiera czas i współrzędne kolejnych pomiarów, więc urzędnik może sam zestawić odległość między dwoma punktami z czasem między nimi. Odległość w linii prostej podzielona przez czas daje prędkość pozorną. Droga po ulicach jest zawsze dłuższa, więc prędkość pozorna jest dolnym ograniczeniem rzeczywistej prędkości: jeżeli nawet ona przekracza wartość realną dla wozu asenizacyjnego albo śmieciarki, odcinek wymaga wyjaśnienia.
| Zasada oceny | Znaczenie | Skutek dla użytkownika |
|---|---|---|
| Odcinek między kolejnymi pomiarami | ślad dzieli się na odcinki według czasu pomiarów | każdy odcinek ocenia się osobno, więc jeden nietypowy skok nie ginie w średniej |
| Odległość w linii prostej | długość odcinka to odległość między dwoma punktami, a nie droga po ulicach | wynik nigdy nie jest zawyżony, więc przekroczenie wartości realnej jest mocnym sygnałem |
| Pierwszy punkt bez odcinka | pierwszy pomiar nie ma poprzednika | ocenia się tyle odcinków, ile jest pomiarów minus jeden |
| Ten sam moment zapisu | gdy dwa punkty mają ten sam czas, prędkości nie da się obliczyć | taki odcinek ocenia się inaczej, na przykład po odległości |
| Dokładność pomiaru | kolumna „dokładność w metrach” ujawnia słabe odczyty | odcinki z niską dokładnością warto oceniać ostrożniej |
Przykład: dwa pomiary w odstępie 6 minut leżą w linii prostej 18 km od siebie. Prędkość pozorna to 180 km/h. Rzeczywista droga była jeszcze dłuższa, więc odcinek jest nierealny i wymaga wyjaśnienia, na przykład pomyłki w kolejności zapisów albo błędnego odczytu pozycji.
Dowód, którego nie da się po cichu zmienić: dziennik zdarzeń i protokół kontroli
Zapis typu „użytkownik X wykonał czynność o 10:14” nie wystarcza, jeżeli historię można później poprawić. Dlatego BioKontrol zapisuje ważne czynności w dzienniku zdarzeń, w którym każdy wpis ma skrót SHA-256 powiązany z poprzednim wpisem. Przycisk „Sprawdź łańcuch” weryfikuje integralność dziennika i podaje liczbę sprawdzonych wpisów.
| Wymaganie wobec dowodu | Jak odpowiada na nie BioKontrol | Skutek dla użytkownika |
|---|---|---|
| Kto i kiedy | dziennik zdarzeń zapisuje rodzaj zdarzenia i wykonawcę, np. anulowanie kursu i wyjaśnienie flagi | wiadomo, który pracownik wykonał czynność i w jakiej chwili |
| Treść z chwili zakończenia | zakończenie protokołu kontroli nadaje sygnaturę i zapisuje skrót treści; zmiana dokumentów przelicza skrót | późniejsza zmiana nie przechodzi niezauważona |
| Wykrywalność zmian historii | skrót każdego wpisu dziennika zależy od poprzedniego wpisu | zmiana wcześniejszego wpisu jest widoczna przy sprawdzeniu łańcucha |
| Jawna korekta | poprawa pobrania („Koryguj pozycję”) zapisuje się w historii, a zmiany pól wymagają powodu zmiany | korekta zostawia ślad zamiast cichej podmiany |
W kontroli podpis ma nadal swoje miejsce, ale na papierze: w protokole zaznacza się „Podpisał protokół” albo „Odmówił podpisu”. Zatwierdzonego protokołu nie poprawia się w miejscu, tylko aneksem, który zapisuje się w dzienniku. Wynik negatywny prowadzi do sprawy i pism: Plan kontroli i kontrole, Sprawy i pisma oraz Dziennik zdarzeń.
Weryfikacja zrzutu w praktyce
Poniższy przebieg jest przykładem ilustrującym możliwości systemu, a nie opisem konkretnego wdrożenia.
| Krok | Działanie urzędnika |
|---|---|
| Wybór kursu | odnalezienie kursu na liście Kursy i dokumenty, na przykład po zgłoszeniu mieszkańca albo w przeglądzie okresowym |
| Podgląd kursu | sprawdzenie przedsiębiorcy, pojazdu, kierowcy, pobrań i zrzutu |
| Pobrania | porównanie odległości pobrania od adresu i sposobu identyfikacji (kod QR, z listy, biuro, import) |
| Zrzut | sprawdzenie punktu, wskazania przepływomierza, masy i potwierdzenia przez firmę oraz stację |
| Flagi | przegląd otwartych flag kursu i rozstrzygnięcie: „Wyjaśniona” albo „Zasadna” |
| Ślad GPS | dla odpadów komunalnych: przegląd pomiarów trasy w zakładce Ślad GPS |
| Dokumentacja | wydruk „Drukuj zestawienie kursu” i, jeśli trzeba, kontrola z protokołem |
Bilans ilości pobranych i oddanych w kursie opisuje artykuł o zapisie zrzutu w BioKontrol. Kurs kończy się w stacji zlewnej, a dokumenty zrzutu przyjęte w jej punkcie z perspektywy spółki komunalnej omawia artykuł o oprogramowaniu dla firm komunalnych. Pełny opis systemu zawiera strona BioKontrol, a zasady flag - instrukcja: Flagi do wyjaśnienia.
Pytania i odpowiedzi
Gdzie w systemie widać potwierdzenie zrzutu i ślad trasy
Potwierdzenie zrzutu jest na ekranie Wywozy i odbiory > Kursy i dokumenty, w zakładce Zrzuty i przekazania. Ślad GPS tras zbiórki odpadów jest w Wywozy i odbiory > Trasy zbiórki, w zakładce Ślad GPS. Zdarzenia ważne dla dowodu zapisuje Administracja > Dziennik zdarzeń.
Czy potwierdzenie zrzutu to podpis elektroniczny
Nie w rozumieniu rozporządzenia eIDAS. To status zrzutu (Niepotwierdzony, Potwierdzony przez firmę, Potwierdzony przez stację albo Odrzucony), a nie podpis składany przez urzędnika. Wartość dowodową wzmacniają dwa niezależne potwierdzenia, flagi do wyjaśnienia i dziennik zdarzeń z łańcuchem skrótów SHA-256.
Czy ślad trasy jest mapą kursu
Nie. Trasy zbiórki to lista zmian kierowców z czasem pracy i liczbą punktów GPS, a zakładka Ślad GPS to lista pomiarów: czas, szerokość i długość geograficzna, dokładność w metrach i prędkość. Ślad dotyczy tras zbiórki odpadów komunalnych; przy nieczystościach ciekłych miejsce potwierdza odległość pobrania od adresu i zrzutu od punktu.
Co oznacza status zrzutu Odrzucony albo Niepotwierdzony
Niepotwierdzony to zapis kierowcy bez dodatkowego potwierdzenia, a Odrzucony to zrzut, który odrzucono. Status jest osobną informacją od flag: odstępstwa, takie jak Zrzut poza punktem, Opóźniony zrzut czy Różnica wskazania przepływomierza, wykrywają reguły, a rozstrzyga je gmina.
Czy dziennik zdarzeń można zmienić po fakcie
Nie. Wpisów nie da się zmienić ani usunąć, a zmiana wcześniejszego wpisu byłaby widoczna w łańcuchu skrótów. Przycisk Sprawdź łańcuch weryfikuje integralność dziennika i podaje liczbę sprawdzonych wpisów. Dziennik przechowuje się co najmniej 24 miesiące.
Kto ma dostęp do tych ekranów
Pracownicy gminy w roli BioKontrol – gmina. Kursy i dokumenty obsługują Operator, Kierownik i Administrator gminy, a dziennik zdarzeń Administrator gminy i Kierownik. Kierowcy pracują w aplikacji mobilnej BioKontrol, a w przeglądarce mają tylko pulpit firmy.
Słownik pojęć
- Potwierdzenie zrzutu
- Status zrzutu w BioKontrol: Niepotwierdzony, Potwierdzony przez firmę, Potwierdzony przez stację albo Odrzucony. Dwa niezależne potwierdzenia wzmacniają dowód.
- Łańcuch SHA-256
- Mechanizm dziennika zdarzeń: skrót każdego wpisu zależy od poprzedniego wpisu, więc zmianę wcześniejszego wpisu widać przy sprawdzeniu łańcucha.
- Ślad GPS
- Lista pomiarów trasy zbiórki: czas, współrzędne, dokładność w metrach i prędkość. Czas przechowywania ustawia gmina w zakładce Retencja.
- Podpis elektroniczny
- Dane w postaci elektronicznej dołączone do innych danych albo logicznie z nimi powiązane, które podpisujący stosuje jako podpis (art. 3 pkt 10 rozporządzenia eIDAS).
- Kwalifikowany podpis elektroniczny
- Podpis zaawansowany składany za pomocą kwalifikowanego urządzenia i opierający się na kwalifikowanym certyfikacie. Ma skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu (art. 25 ust. 2 rozporządzenia eIDAS).
- Prędkość pozorna
- Odległość w linii prostej między kolejnymi punktami śladu podzielona przez czas między ich zapisami. Rzeczywista droga jest dłuższa, więc prędkość pozorna jest dolnym ograniczeniem prędkości pojazdu. To metoda analityczna dla gminy, nie funkcja produktu.
