Kierowca przewijający na telefonie listę kilkuset adresów albo pojemników łatwo wybierze sąsiednią posesję, zwłaszcza gdy przy jednej ulicy występują numery z dopiskami literowymi. Pomyłka wychodzi na jaw dopiero przy wyjaśnianiu rozbieżności między dokumentem a stanem faktycznym, a jej korekta wymaga kontaktu z mieszkańcem, którego dane omyłkowo powiązano ze zdarzeniem.
Kod QR nadany w rejestrze BioKontrol zastępuje wyszukiwanie jednym skanem. Skan wskazuje jednak wyłącznie obiekt, a o tym, czy kierowca był na miejscu, świadczy pozycja GPS zapisana w chwili potwierdzenia. Poniżej opisujemy, jak wygląda obsługa kodów w nowej platformie BioKontrol: od nadania kodu, przez wydruk etykiet, po blokowanie i wymianę. Pełną instrukcję ekranu znajdziesz w instrukcji: pojemniki i kody QR.
Kod QR identyfikuje, nie uwierzytelnia. Etykieta na ogrodzeniu jest widoczna dla każdego i można ją sfotografować. Zdjęcie kodu zeskanowane w innym miejscu da ten sam identyfikator, dlatego dowodem obecności pozostaje lokalizacja urządzenia.
Cztery rodzaje obiektów z kodem QR
W nowej platformie kody QR prowadzi się w jednym rejestrze: w menu Ewidencja > Pojemniki i kody QR. Kod ma postać XXXX-XXXX-XXXXX i może dotyczyć czterech rodzajów obiektów. Każdy rodzaj pojawia się na liście w kolumnie „Rodzaj obiektu”, a dla pojemnika widać dodatkowo frakcję odpadów.
| Rodzaj obiektu | Co oznacza kod | Gdzie warto umieścić etykietę |
|---|---|---|
| Nieruchomość | kod przypisany do nieruchomości z ewidencji | przy furtce albo w pobliżu zbiornika |
| Pojemnik | kod pojemnika przydzielonego do nieruchomości, z frakcją odpadów | na pojemniku, w widocznym miejscu |
| Pojazd | kod pojazdu przedsiębiorcy | kabina pojazdu |
| Punkt | kod stacji lub punktu przyjmowania odpadów | miejsce rozładunku |
Pojemnikom przydzielonym do nieruchomości system nadaje kody QR, co pokazuje zakładka „Odpady” karty nieruchomości (instrukcja: nieruchomości). Skan w terenie robi kierowca w aplikacji mobilnej, co opisuje artykuł o aplikacji mobilnej BioKontrol na Androida. Miejsce skanu w przebiegu dnia pracy pokazuje materiał o dniu pracy kierowcy w aplikacji mobilnej.
Kolumna „Kod z ST” oznacza kod przeniesiony ze starego systemu. Jeżeli taki kod pojawi się przy odbiorze, system zakłada flagę „Stary kod z ST” do wyjaśnienia, więc stare etykiety warto stopniowo wymieniać.
Generowanie i wydruk etykiet
Cała obsługa etykiet odbywa się na jednym ekranie. Pracownik gminy (Operator, Kierownik albo Administrator gminy) wykonuje trzy kroki:
- Klika „Generuj brakujące”. Przycisk nadaje kody tylko tym obiektom, które ich jeszcze nie mają, więc ponowne uruchomienie niczego nie dubluje.
- Zaznacza kody do wydruku. Etykiety można drukować wyłącznie dla kodów aktywnych.
- Klika „Drukuj etykiety”. Powstaje arkusz A4 z 24 naklejkami, a data wydruku zapisuje się w kolumnie „Ostatni wydruk”.
Kolejność ma znaczenie: najpierw uporządkowane dane, potem kody. Etykieta wydrukowana dla błędnego rekordu wymaga ponownego wydruku po korekcie, dlatego przed generowaniem warto sprawdzić kolejki na ekranie Jakość danych. Zasady przygotowania pliku z adresami opisuje artykuł o imporcie danych mieszkańców z Excela, a ekran nieruchomości - instrukcja: nieruchomości.
Gmina może uzupełniać etykiety partiami, na przykład przy objeździe kontrolnym albo wymianie zniszczonych naklejek, a kody obiektów spoza zaznaczenia pozostają bez zmian. Zmiany stanu kodu (zablokowanie, wymiana) zapisują się w dzienniku zdarzeń, który opisuje instrukcja: użytkownicy i dziennik zdarzeń.
Statusy kodu: aktywny, zablokowany, wymieniony
Kod ma jeden z trzech statusów, a w terenie działa wyłącznie kod Aktywny. Filtr „Pokaż” nad listą przełącza widok między kodami aktywnymi a wszystkimi.
| Status | Kiedy powstaje | Skutek w terenie |
|---|---|---|
| Aktywny | po wygenerowaniu kodu | kod działa, etykietę można drukować |
| Zablokowany | po kliknięciu „Zablokuj”, gdy kod wyciekł, pojemnik zniknął albo kod ma być wycofany | kierowca nie zeskanuje kodu, a próba daje flagę „Nieaktywny kod QR” |
| Wymieniony | po wymianie kodu, na przykład przy zniszczonej naklejce | obiekt ma nowy kod, a stary przestaje działać |
Co zapisać w kodzie QR
Etykieta na ogrodzeniu jest dostępna dla każdego przechodnia z telefonem. Zawartość kodu powinna więc mieć znaczenie wyłącznie wewnątrz systemu, zgodnie z zasadą minimalizacji danych z art. 5 ust. 1 lit. c RODO.
| Zawartość kodu | Co odczyta przechodzień zwykłym telefonem | Ocena |
|---|---|---|
| dane właściciela zapisane tekstem | dane osobowe mieszkańca | narusza zasadę minimalizacji danych |
| adres strony z danymi nieruchomości dostępnej bez logowania | dane z ewidencji po jednym kliknięciu | niedopuszczalne |
| identyfikator bez znaczenia poza systemem | ciąg znaków | zalecane |
Instrukcja BioKontrol podaje format kodu (XXXX-XXXX-XXXXX) i rodzaje obiektów, ale nie opisuje, jak kod jest tworzony ani co dokładnie koduje etykieta. Poniższe reguły pokazują więc zasadę, jakiej warto wymagać od każdego systemu etykiet, a nie opis konkretnego wdrożenia. Kod powinien być losowym identyfikatorem, którego nie da się odgadnąć ani wyprowadzić z adresu.
| Zasada, jakiej warto wymagać | Znaczenie | Skutek dla użytkownika |
|---|---|---|
| Jeden aktywny kod na obiekt | obiekt ma najwyżej jedną działającą etykietę | dla jednej posesji nie krążą dwie różne naklejki |
| Generowanie nie dubluje kodów | funkcja nadaje kody tylko obiektom, które ich nie mają (tak działa „Generuj brakujące”) | ponowne uruchomienie niczego nie zmienia |
| Kod ma rodzaj | nieruchomość, pojemnik, pojazd albo punkt | skan w niewłaściwym miejscu nie otwiera cudzego obiektu |
| Identyfikator bez znaczenia | w kodzie nie ma danych osobowych ani adresu | zdjęcie etykiety nie ujawnia niczego poza ciągiem znaków |
Dwie pierwsze zasady chronią urzędnika przed wydrukiem etykiet, które trzeba będzie później wycofać, a dwie ostatnie - mieszkańca przed ujawnieniem danych na ogrodzeniu. Instrukcja potwierdza z nich nadawanie kodów obiektom, które ich jeszcze nie mają, oraz wymianę kodu, po której stary kod dostaje status „Wymieniony”; pozostałe są zaleceniem, nie opisem działania systemu.
Co robi kierowca, gdy kod nie działa
Kierowca, któremu nie uda się zeskanować kodu (zniszczona naklejka, kod zablokowany albo wymieniony), wybiera obiekt z listy zamiast skanu. Praca nie zostaje zatrzymana, ale zapis nie przechodzi bez śladu. System zakłada flagi do wyjaśnienia:
| Sytuacja | Flaga na liście | Co dalej |
|---|---|---|
| obiekt wybrany z listy zamiast skanu | Wybór z listy zamiast skanu | kierowca podaje powód, gmina rozstrzyga flagę |
| wybór z listy, gdy gmina wymaga skanu | Gmina wymaga skanu QR | flaga ma ten kod zamiast poprzedniego |
| kod zablokowany | Nieaktywny kod QR | gmina sprawdza, czy blokada była celowa, i ewentualnie nadaje nowy kod |
| kod przeniesiony ze starego systemu | Stary kod z ST | etykietę warto wymienić na nową |
Rozstrzygnięcie flagi (Wyjaśniona albo Zasadna) jest ostateczne i zapisuje się w dzienniku zdarzeń; zasady opisuje instrukcja: flagi do wyjaśnienia. Komunikaty aplikacji mobilnej w takich sytuacjach nie są opisane w instrukcji, więc ich brzmienia nie przesądzamy.
Wymuszenie skanu w Ustawieniach gminy
Gmina, której zależy na jednoznacznej identyfikacji obiektu, może włączyć w Administracja > Ustawienia gminy, w zakładce Operacje, przełącznik „Pobranie tylko ze skanem kodu QR”. Wybór z listy przestaje wtedy wystarczać, a każde takie pobranie dostaje flagę „Gmina wymaga skanu QR”. Zmiana ustawienia wymaga podania powodu i działa od następnych zapisów, a nie wstecz.
Skan a obecność kierowcy pod adresem
Zdjęcie etykiety zrobione przy okazji wcześniejszego kursu pozwala zeskanować kod z dowolnego miejsca. Skan wskaże właściwy obiekt, ale pozycja urządzenia zapisana przy potwierdzeniu będzie odległa od adresu. Taką rozbieżność ujawnia flaga „Pozycja daleko od adresu”, której próg odległości (w metrach) ustawia gmina w zakładce Operacje. Znaczenie współrzędnych jako dowodu omawia artykuł o GPS jako dowodzie wywozu nieczystości.
Drugi wzorzec nadużycia wygląda inaczej: kilka pobrań różnych adresów potwierdzonych niemal z jednego miejsca. Instrukcja BioKontrol nie opisuje takiego automatycznego sygnału (wspomniana flaga dotyczy odległości pojedynczego pobrania od adresu), więc poniższe zasady są zaleceniem przeglądu, a nie funkcją systemu. Przy przeglądzie pobrań jednego kierowcy z jednego dnia warto zwrócić uwagę na grupy co najmniej trzech różnych adresów potwierdzonych w odległości kilkunastu metrów od siebie.
| Zasada przeglądu | Znaczenie | Jak ją stosować |
|---|---|---|
| Próg trzech adresów | trzy różne adresy potwierdzone z jednego miejsca w ciągu jednego dnia pracy kierowcy | takie pobrania warto zestawić na liście do sprawdzenia przez urzędnika |
| Zasięg miejsca | kilkanaście metrów wokół punktu, w którym kierowca zatwierdził pobranie | sąsiednie posesje mogą się zmieścić w jednym miejscu postoju |
| Nieostra granica | odczyt GPS ma niedokładność, więc różnica jednego metra nie rozstrzyga, czy to to samo miejsce | pobrania tuż przy granicy zasięgu też warto przejrzeć |
| Sygnał, nie dowód | kierowca z długim wężem ssawnym może opróżnić zbiorniki dwóch sąsiednich posesji z jednego miejsca postoju | urzędnik prosi o wyjaśnienie, zamiast z góry uznawać pobranie za nierzetelne |
Dokładniejszą ocenę daje porównanie rzeczywistej odległości między punktami, ale wynik zawsze pozostaje wskazówką do rozmowy z przedsiębiorcą, a nie rozstrzygnięciem.
Etykieta w terenie
Standard QR przewiduje cztery poziomy korekcji błędów, opisane przez twórcę standardu, firmę DENSO WAVE. Wyższy poziom pozwala odczytać kod mimo uszkodzenia większej części zawartości, ale przy tych samych danych zwiększa liczbę modułów, więc krótki identyfikator ma tu przewagę nad długim tekstem.
| Poziom | Odtwarzalna część kodu | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| L | około 7% | czyste otoczenie, duża ilość danych |
| M | około 15% | najczęściej wybierany poziom domyślny |
| Q | około 25% | etykieta w kabinie pojazdu |
| H | około 30% | etykieta na ogrodzeniu narażona na zabrudzenie |
Instrukcja nie podaje poziomu korekcji błędów ani strefy ciszy stosowanych w wydruku BioKontrol, więc przy zamawianiu dodatkowych naklejek (na przykład na zewnętrzne ogrodzenia) warto sprawdzić cztery parametry.
- Poziom korekcji błędów - Q albo H dla etykiet zewnętrznych, bo zabrudzona albo porysowana naklejka nadal da się odczytać.
- Strefa ciszy - wolny margines co najmniej czterech modułów wokół kodu; naklejka przycięta tuż przy krawędzi kodu bywa nieczytelna.
- Materiał - folia odporna na wilgoć i promieniowanie UV zamiast papieru, szczególnie na ogrodzeniu.
- Kontrast - ciemne moduły na jasnym tle, bo odwrócone kolory nie są odczytywane przez część czytników.
System w działaniu zobaczysz w demo online BioKontrol. Dane do demo wydajemy na prośbę lub na prezentacji. Pełny opis systemu zawiera strona BioKontrol, a komplet ekranów - instrukcja użytkownika.
Pytania i odpowiedzi
Czy obiekt bez etykiety QR można obsłużyć w aplikacji
Tak. Kierowca wybiera obiekt z listy w aplikacji mobilnej zamiast skanować kod. Takie pobranie dostaje flagę „Wybór z listy zamiast skanu” do wyjaśnienia przez gminę, a gdy gmina włączy opcję „Pobranie tylko ze skanem kodu QR” w Ustawieniach gminy (zakładka Operacje), flaga ma kod „Gmina wymaga skanu QR”.
Czy import adresów z Excela tworzy kody QR
Instrukcja nie opisuje nadawania kodów podczas importu. Kody nadaje przycisk „Generuj brakujące” na ekranie Pojemniki i kody QR, który obejmuje obiekty bez kodu. Przed wydrukiem etykiet warto sprawdzić zaimportowane dane na ekranie Jakość danych.
Czy zeskanowanie kodu QR potwierdza obecność kierowcy pod adresem
Nie. Skan wskazuje obiekt, a lokalizację potwierdza pozycja GPS urządzenia zapisana w chwili potwierdzenia pobrania albo zrzutu. Oba mechanizmy działają niezależnie, a zbyt dużą odległość od adresu sygnalizuje flaga „Pozycja daleko od adresu”.
Co zrobić, gdy etykieta się zniszczy
Do czasu wymiany kierowca wybiera obiekt z listy, co daje flagę „Wybór z listy zamiast skanu”. Pracownik gminy wymienia kod w rejestrze: obiekt dostaje nowy kod, a stary zmienia status na „Wymieniony”. Następnie zaznacza nowy, aktywny kod i drukuje etykietę przyciskiem „Drukuj etykiety”.
Jaki poziom korekcji błędów wybrać dla etykiety na ogrodzeniu
Poziom Q albo H. Pozwalają odczytać kod mimo uszkodzenia odpowiednio około 25 albo 30 procent jego zawartości, co ma znaczenie przy etykiecie narażonej na zabrudzenie.
Czy kod QR powinien zawierać dane mieszkańca
Nie. Etykietę może odczytać każdy przechodzień z telefonem, więc kod powinien zawierać identyfikator bez znaczenia poza systemem, zgodnie z zasadą minimalizacji danych.
Słownik pojęć
- Kod QR
- Dwuwymiarowy kod graficzny odczytywany kamerą telefonu. W BioKontrol ma postać XXXX-XXXX-XXXXX i wskazuje nieruchomość, pojemnik, pojazd albo punkt.
- Etykieta identyfikacyjna
- Naklejka z wydrukowanym kodem QR, umieszczana na obiekcie albo w jego pobliżu. Arkusz A4 zawiera 24 etykiety.
- Status kodu
- Stan kodu w rejestrze: Aktywny, Zablokowany albo Wymieniony. W terenie działa tylko kod aktywny.
- Poziom korekcji błędów
- Parametr kodu QR określający, jaką część uszkodzonego kodu czytnik potrafi odtworzyć. Standard przewiduje poziomy L, M, Q oraz H.
- Strefa ciszy
- Pusty margines wokół kodu QR potrzebny czytnikowi do wykrycia granic kodu. Standard wymaga szerokości co najmniej czterech modułów.
- Identyfikacja
- Wskazanie, którego obiektu dotyczy zdarzenie. Nie potwierdza, że zdarzenie nastąpiło w miejscu tego obiektu.
Jak kody wiążą się z kartą nieruchomości, właścicielami i zbiornikami, opisuje artykuł o ewidencji nieruchomości w BioKontrol.