+48 730 007 587 Umów prezentację
BioKontrol

Od ścieków do odpadów - w jakim kierunku może rozwijać się BioKontrol

Gminy, które opanowały cyfrową kontrolę wywozu ścieków, naturalnie pytają: czy podobne podejście da się zastosować do odpadów komunalnych? Ten artykuł to raczej zaproszenie do rozmowy o kierunku niż opis gotowego modułu.

Kierunek rozwoju systemu BioKontrol w stronę gospodarki odpadami

Wspólny mianownik: nieruchomość, harmonogram, potwierdzony odbiór

Filozofia, na której zbudowany jest BioKontrol w obszarze nieczystości ciekłych - kartoteka nieruchomości, harmonogram, potwierdzony w terenie odbiór i wynikające z niego sprawozdanie - sprawdza się w gospodarce ściekowej i jest dziś realnie wykorzystywana przez gminy korzystające z systemu. Naturalnym pytaniem, które pojawia się w rozmowach z użytkownikami, jest, czy ten sam schemat dałoby się zastosować także do odbioru odpadów komunalnych, gdzie gmina mierzy się z podobnymi z pozoru wyzwaniami: aktualną ewidencją nieruchomości, harmonogramem odbiorów i potwierdzeniem, że odbiór faktycznie się odbył.

Warto od razu zaznaczyć, że to podobieństwo dotyczy ogólnego wzorca zarządzania procesem, a nie gotowego rozwiązania do przeniesienia z jednego obszaru w drugi. Ścieki i odpady komunalne różnią się prawnie, organizacyjnie i operacyjnie na tyle, że sama sprawdzona filozofia nie gwarantuje, iż analogiczny mechanizm byłby prosty, szybki czy uzasadniony biznesowo. Ten artykuł opisuje więc kierunek myślenia, a nie plan wdrożenia ani zapowiedź konkretnej funkcji.

Co dziś faktycznie działa w BioKontrol - punkt wyjścia do tej rozmowy

Zanim przejdziemy do rozważań o odpadach, warto nazwać, na czym opiera się dzisiejsza, potwierdzona w dokumentacji produktowej funkcjonalność BioKontrol w obszarze nieczystości ciekłych. To właśnie ona jest punktem odniesienia w dalszej części artykułu - a nie odwrotnie.

  • Kartoteka nieruchomości - adres mieszkańca ma w systemie swoją kartotekę z danymi o rodzaju zbiornika, jego pojemności i przypisanym przedsiębiorcy wywozowym.
  • Kody QR - kod przypisany do adresu, pojazdu i punktu zrzutu pozwala szybko zidentyfikować obiekt w terenie bez ręcznego wpisywania danych - opisujemy to w artykule o kodach QR w BioKontrol.
  • Aplikacja mobilna dla kierowców - kierowca rejestruje w terenie dokument pobrania i zrzutu bezpośrednio w aplikacji mobilnej, przypisanej do konkretnego pojazdu.
  • Weryfikacja GPS - w chwili potwierdzenia pobrania lub zrzutu aplikacja odczytuje współrzędne urządzenia, co daje gminie zapisany dowód miejsca i czasu zdarzenia, a nie tylko deklarację.
  • Harmonogram i potwierdzony odbiór - pole Data wywozu w kartotece nieruchomości oraz dokumenty pobrania i zrzutu tworzą razem ciąg zdarzeń możliwy do prześledzenia od zgłoszenia po sprawozdanie.

Wszystkie te elementy opisujemy szczegółowo w osobnych artykułach tej serii. Wymieniamy je jako fundament, do którego się odnosimy, rozważając przyszły kierunek rozwoju - nie po to, by sugerować, że działają one już dziś także dla odpadów.

Ważne zastrzeżenie

System BioKontrol, opisany w pozostałych artykułach tej serii, obejmuje wyłącznie gospodarkę nieczystościami ciekłymi (ścieki z szamb i przydomowych oczyszczalni). Dokumentacja produktowa, na której opieramy te materiały, nie potwierdza istnienia odrębnego, działającego modułu do ewidencji i kontroli odbioru odpadów komunalnych (stałych). Poniższy fragment ma charakter koncepcyjny - pokazuje kierunek, w jakim mogłaby zmierzać rozbudowa systemu, a nie listę funkcji dostępnych dzisiaj.

To zastrzeżenie dotyczy całego dalszego tekstu artykułu, łącznie z tabelą, listą pytań i sekcją FAQ poniżej. Jeżeli jakikolwiek fragment sugerowałby istnienie konkretnej, gotowej funkcji do obsługi odpadów komunalnych, jest to niezamierzone - podstawą tego materiału pozostaje wyłącznie potwierdzona dokumentacja funkcjonalności BioKontrol w obszarze ścieków.

Dlaczego warto myśleć o tym jako o jednym podejściu

Niezależnie od tego, czy chodzi o ścieki, czy o odpady, gmina musi rozwiązać ten sam podstawowy problem: wiedzieć, kto ma umowę, kiedy powinien nastąpić odbiór i czy faktycznie nastąpił. Doświadczenie zdobyte przy cyfryzacji ewidencji ścieków - identyfikacja nieruchomości kodem QR, potwierdzanie zdarzeń w aplikacji mobilnej z weryfikacją GPS - pokazuje, które elementy takiego podejścia sprawdzają się w praktyce urzędu: prosta identyfikacja obiektu w terenie, rejestrowanie zdarzenia w miejscu i czasie jego wystąpienia zamiast na podstawie samej deklaracji, oraz jedno źródło prawdy dla kierowcy i urzędnika.

Nie oznacza to jednak, że wystarczy przenieść nazwy istniejących modułów z jednego obszaru do drugiego. Odpady komunalne rządzą się inną logiką niż jednorazowy odbiór nieczystości płynnych: zamiast jednego zdarzenia na nieruchomość mamy zwykle kilka frakcji, każdą z innym harmonogramem, inny sposób rozliczania z operatorem (często wagowo, nie ilościowo) oraz obowiązek integracji z systemami zewnętrznymi właściwymi dla odpadów, a nie dla ścieków. Przeniesienie samej filozofii nie rozwiązuje automatycznie tych bardziej szczegółowych problemów - wymagałoby to osobnej analizy, osobnego projektu i osobnej decyzji produktowej.

Typowe wyzwania gmin w gospodarce odpadami komunalnymi

Niezależnie od tego, jakim oprogramowaniem - jeśli w ogóle - wspiera się dana gmina, gospodarka odpadami komunalnymi wiąże się z powtarzalnym zestawem wyzwań organizacyjnych, znanym z praktyki większości polskich samorządów. Wymieniamy je jako ogólny kontekst branżowy, a nie jako opis funkcji jakiegokolwiek konkretnego systemu, w tym BioKontrol:

  • Aktualność deklaracji i ewidencji nieruchomości - liczba mieszkańców, zgłoszona forma segregacji i stan faktyczny potrafią się z czasem rozjeżdżać, a aktualizacja danych bywa czasochłonna.
  • Planowanie i komunikowanie harmonogramów odbioru - wiele frakcji (zmieszane, bio, szkło, papier, metale i tworzywa), różne dni odbioru na różnych ulicach i sezonowe zmiany utrudniają utrzymanie jednej, spójnej informacji dla mieszkańca.
  • Weryfikacja, czy odbiór faktycznie się odbył - reklamacje typu "nie odebrano odpadów" wymagają ustalenia, czy zawinił operator, czy np. pojemnik wystawiono po godzinie - bez zapisanego dowodu trudno to rozstrzygnąć.
  • Rozliczenia z podmiotem odbierającym odpady - kontrola zgodności wykonanych tras i mas odpadów z umową lub przetargiem, w tym ewentualne kary umowne.
  • Obowiązki sprawozdawcze - roczne sprawozdanie gminy z gospodarki odpadami składane do marszałka województwa oraz ewidencja w centralnym systemie BDO, prowadzonym przez Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy.
  • Kontrola segregacji i opłaty podwyższone - stwierdzenie braku segregacji wymaga udokumentowania nieprawidłowości w sposób, który obroni się w postępowaniu administracyjnym.

To wyzwania organizacyjne i prawne, znane każdej gminie zajmującej się odpadami - niezależnie od tego, czy korzysta z oprogramowania, arkusza kalkulacyjnego, czy pracy papierowej. Przywołujemy je wyłącznie jako tło, które tłumaczy, dlaczego gminy korzystające z BioKontrol w obszarze ścieków pytają, czy podobne podejście dałoby się zastosować gdzie indziej - a nie jako opis tego, co system dziś faktycznie robi.

Co działa dziś, a co jest tylko kierunkiem myślenia

Poniższa tabela porządkuje to rozróżnienie w jednym miejscu, aby nie było wątpliwości, co jest faktem potwierdzonym w dokumentacji produktu BioKontrol, a co pozostaje wyłącznie propozycją do dalszej dyskusji.

Obszar Ścieki - działa dziś w BioKontrol Odpady komunalne - kierunek rozwoju (koncepcja)
Ewidencja nieruchomości Kartoteka adresu mieszkańca z danymi o zbiorniku i przypisanym przedsiębiorcy wywozowym Brak potwierdzonego, odrębnego modułu - wymagałoby to osobnej analizy danych i przepisów
Identyfikacja w terenie Kody QR przypisane do adresu, pojazdu i punktu zrzutu Nieokreślone - temat do przemyślenia, nie decyzja produktowa
Rejestracja zdarzenia Aplikacja mobilna z dokumentami pobrania i zrzutu, przypisana do pojazdu Brak odpowiednika dla odpadów stałych w dzisiejszej dokumentacji
Dowód wykonania usługi Automatyczna weryfikacja współrzędnych GPS w chwili zdarzenia Koncepcyjnie interesujący mechanizm, ale niewdrożony dla odpadów
Harmonogram Pole Data wywozu w kartotece nieruchomości Harmonogram wielofrakcyjny odpadów komunalnych - temat niepodjęty
Sprawozdawczość Ankieta sprawozdawcza / sprawozdanie roczne RDOŚ dla ścieków Sprawozdanie do marszałka województwa i system BDO dla odpadów - inny reżim prawny, nieobsługiwany

Pytania, które warto sobie zadać, zanim rozważy się taki kierunek

Zanim gmina zaangażuje czas urzędników i budżet w rozmowę o rozszerzeniu narzędzia poza ścieki, warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań - niezależnie od tego, czy odpowiedzią miałby być docelowo BioKontrol, inny dostawca, czy rozwiązanie budowane od podstaw:

  • Czy dzisiejszy sposób ewidencjonowania odpadów (arkusz, system zewnętrzny, papier) faktycznie generuje problem wart rozwiązania technologicznego, czy raczej wymaga uporządkowania samego procesu?
  • Jakie dane o nieruchomościach i harmonogramach odbioru gmina już posiada, a jakich brakuje - i w jakim systemie dziś faktycznie żyją?
  • Czy specyfika odpadów komunalnych - wiele frakcji, różne dni odbioru, różni operatorzy - wymaga innej logiki niż jednorazowy odbiór nieczystości płynnych?
  • Jak takie rozwiązanie miałoby się integrować z systemem BDO i sprawozdawczością do marszałka województwa?
  • Kto w urzędzie byłby odbiorcą i administratorem takiego narzędzia - ten sam referat, który dziś obsługuje ścieki, czy inna komórka?
  • Jaki budżet i horyzont czasowy gmina przeznaczyłaby na ewentualny pilotaż, zanim podjęłaby decyzję o pełnym wdrożeniu?

Odpowiedzi na te pytania - a nie istnienie gotowej funkcji w dzisiejszym BioKontrol - powinny być punktem wyjścia do dalszej rozmowy z dowolnym dostawcą.

Co dalej

Jeśli Twoja gmina zastanawia się nad podobnym podejściem do gospodarki odpadami, najlepszym pierwszym krokiem jest rozmowa o konkretnych potrzebach i harmonogramie - a nie zakładanie z góry, że dana funkcja już istnieje. Warto przyjść do takiej rozmowy z odpowiedziami na pytania z poprzedniej sekcji: ile nieruchomości obejmuje temat, jak dziś wygląda ewidencja i jaki konkretny problem miałby zostać rozwiązany.

Zachęcamy do kontaktu w celu omówienia, co jest dziś możliwe w BioKontrol w obszarze ścieków, a co - w obszarze odpadów - pozostaje wyłącznie kierunkiem rozwoju do wspólnego przedyskutowania, bez żadnych obietnic co do zakresu czy terminu.

Najczęściej zadawane pytania o kierunek rozwoju w stronę odpadów

Czy BioKontrol obsługuje już dziś odbiór odpadów komunalnych?

Nie. Dokumentacja produktowa, na której opierają się artykuły tej serii, opisuje wyłącznie ewidencję i kontrolę wywozu nieczystości ciekłych. Odpady komunalne (stałe) nie są dziś odrębnym, potwierdzonym modułem systemu.

Czy planowana jest wersja BioKontrol dla odpadów komunalnych?

Nie mamy podstaw, by to potwierdzić ani zaprzeczyć - to pytanie do zespołu produktowego dostawcy systemu. Ten artykuł opisuje wyłącznie kierunek myślenia pojawiający się w rozmowach z gminami, a nie zapowiedź konkretnej funkcji czy terminu jej wdrożenia.

Czy kartoteka nieruchomości w BioKontrol zawiera dane o odpadach komunalnych?

Obecnie to jedna kartoteka dotycząca zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni - nie zawiera pól dotyczących pojemników na odpady ani harmonogramu ich odbioru. Dziś to dwie różne, niepowiązane sprawy.

Czy mechanizm weryfikacji GPS dałoby się zastosować przy odbiorze odpadów?

Sam mechanizm - automatyczny zapis współrzędnych urządzenia przy potwierdzeniu zdarzenia w aplikacji mobilnej - jest dziś sprawdzony w obszarze ścieków. Czy sprawdziłby się przy odpadach, z inną częstotliwością i liczbą przystanków na trasie, to pytanie wymagające osobnej analizy, a nie gotowa odpowiedź.

Czy dane o ściekach i ewentualne dane o odpadach byłyby w jednym systemie?

Dziś to pytanie bezprzedmiotowe, bo nie istnieje potwierdzony moduł odpadów, z którym dane o ściekach miałyby się łączyć. Decyzja o wspólnej czy odrębnej bazie danych, gdyby temat kiedykolwiek podjęto, zależałaby m.in. od wymogów integracji z systemem BDO.

Jak zgłosić gminie zainteresowanie takim kierunkiem rozwoju?

Najlepszym krokiem jest bezpośredni kontakt z zespołem odpowiedzialnym za system i opisanie konkretnej potrzeby gminy - liczby nieruchomości, obecnego sposobu ewidencji odpadów oraz problemu do rozwiązania. To pozwala ocenić, czy taki kierunek mógłby zostać w ogóle podjęty, zamiast zakładać z góry istnienie gotowego rozwiązania.

Glosariusz

  • Odpady komunalne - odpady stałe powstające w gospodarstwach domowych, odrębne od nieczystości ciekłych obsługiwanych dziś przez BioKontrol.
  • Harmonogram odbioru - zaplanowane terminy odbioru przypisane do nieruchomości.
  • Kontrola terenowa - weryfikacja wykonania usługi bezpośrednio w miejscu odbioru.
  • Kierunek rozwoju - koncepcyjny opis możliwego rozszerzenia systemu, niebędący opisem istniejącej funkcji.
  • Kartoteka nieruchomości - ewidencja adresu mieszkańca w BioKontrol, dziś obejmująca wyłącznie dane o zbiorniku na nieczystości ciekłe.
  • Weryfikacja GPS - automatyczny zapis współrzędnych urządzenia w aplikacji mobilnej BioKontrol w chwili potwierdzenia pobrania lub zrzutu nieczystości ciekłych - potwierdzony, działający mechanizm.
  • System BDO - Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, centralny system prowadzony przez Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy, niezwiązany z systemem BioKontrol.
  • Sprawozdanie roczne gminy (odpady) - obowiązkowe sprawozdanie z gospodarki odpadami komunalnymi składane przez gminę do marszałka województwa - odrębne od sprawozdania rocznego RDOŚ dotyczącego ścieków, obsługiwanego dziś przez BioKontrol.

Powiązane artykuły