Norma 3-dniowa z art. 33 i raport pokrycia zasobów ochrony ludności w WMS OLiOC

„Norma 3-dniowa” to potoczna nazwa obowiązku z art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Wymienione w przepisie organy, od wójta po wojewodę, zapewniają zasoby niezbędne do wykonywania przez co najmniej 3 dni trwania zagrożenia zadań w siedmiu obszarach, od dostępu do wody i żywności po funkcjonowanie obiektów zbiorowej ochrony.

Raport pokrycia w WMS OLiOC odpowiada na pytanie, na ile dni wystarczą zasoby w każdym z tych obszarów. Odpowiedź zależy od założeń, których ustawa nie określa, dlatego raport musi je jawnie zapisywać.

Ustawa nie podaje przelicznika na mieszkańca. Art. 33 ust. 3 określa czas i obszary zadań, ale nie ilość zasobów na osobę. Liczba osób i norma dzienna są założeniem planistycznym organu, dopóki nie zostaną wydane wytyczne przewidziane w art. 33 ust. 8.

Co dokładnie mówi art. 33 ust. 3

Przepis ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej wymienia siedem obszarów zadań. Kolumna z przykładami zasobów nie pochodzi z przepisu, tylko pokazuje, jak obszar przekłada się na pozycje magazynowe.

Obowiązek dotyczy organów od wójta po wojewodę, każdego na swoim obszarze, a nie tylko starosty. Pomoc starosty dla gminy, której zasoby się wyczerpały (art. 34), opisuje artykuł o magazynie zasobów ochrony ludności.

Podstawa obliczeń: liczba osób i norma dzienna

Pokrycie w dniach to stan zasobu podzielony przez dzienne zapotrzebowanie. Zapotrzebowanie wynika z dwóch założeń, które raport musi pokazywać obok wyniku.

• Liczba osób - cała ludność gminy jest wygodnym punktem wyjścia, ale scenariusz zagrożenia często obejmuje część mieszkańców, na przykład ewakuowanych z jednej dzielnicy; dane o ludności z Banku Danych Lokalnych GUS, dostępne także przez API BDL, są publikowane z opóźnieniem, więc raport zapisuje ich datę odniesienia.
• Norma dzienna - ilość zasobu na osobę na dzień przyjęta przez organ; dla wody punktem odniesienia bywa minimum 15 litrów na osobę na dzień z humanitarnych standardów Sphere, obejmujące picie, przygotowanie posiłków i higienę.

Obie wartości są parametrami raportu, a nie stałymi w kodzie. Zmiana założenia, na przykład liczby osób objętych scenariuszem, zmienia wynik bez zmiany stanu magazynu, dlatego raport bez zapisanych założeń jest nieporównywalny z kolejnym.

Pokrycie w dniach

Zapytanie liczy pokrycie osobno dla każdego obszaru. Zasoby własne wchodzą do obliczeń tylko wtedy, gdy ich termin ważności obejmuje cały okres 3 dni, a zasoby z umów tylko wtedy, gdy dostawa nastąpi przed wyczerpaniem zapasu własnego. Schemat ilustruje zasadę, a nie kod WMS OLiOC.

WITH Wlasne AS (
    SELECT k.ObszarId, SUM(p.Stan * k.Przelicznik) AS Ilosc
      FROM dbo.Partia AS p
      JOIN dbo.KatalogObszar AS k ON k.ZasobId = p.ZasobId
     WHERE p.TerminWaznosci >= DATEADD(day, 3, @DataRaportu)
     GROUP BY k.ObszarId
),
Umowne AS (
    SELECT ObszarId, SUM(Ilosc) AS Ilosc, MAX(CzasDostawyGodz) AS CzasDostawyGodz
      FROM dbo.UmowaZasob
     WHERE @DataRaportu BETWEEN DataOd AND DataDo
     GROUP BY ObszarId
)
SELECT ob.Nazwa,
       d.DniWlasne,
       d.DniUmowne,
       CASE WHEN d.DniWlasne >= ISNULL(u.CzasDostawyGodz, 0) / 24.0
            THEN d.DniWlasne + ISNULL(d.DniUmowne, 0)
            ELSE d.DniWlasne END AS DniPokryciaCiaglego
  FROM dbo.ObszarZadan AS ob
  LEFT JOIN Wlasne AS w ON w.ObszarId = ob.ObszarId
  LEFT JOIN Umowne AS u ON u.ObszarId = ob.ObszarId
 CROSS APPLY (SELECT ISNULL(w.Ilosc, 0) / NULLIF(ob.NormaNaOsobeDzien * @LiczbaOsob, 0) AS DniWlasne,
                     u.Ilosc / NULLIF(ob.NormaNaOsobeDzien * @LiczbaOsob, 0)           AS DniUmowne) AS d;

Przelicznik zamienia jednostkę magazynową na jednostkę normy, na przykład zgrzewkę sześciu butelek po 1,5 litra na 9 litrów wody. NULLIF chroni przed dzieleniem przez zero, gdy dla obszaru nie ustalono normy, a wynik NULL oznacza wtedy brak założenia, a nie brak zasobów. Przy kilku umowach w jednym obszarze zapytanie przyjmuje najdłuższy czas dostawy, co zaniża wynik; dokładniejszy wariant układa dostawy na osi czasu.

Sprzęt z wynikiem przeglądu NIESPRAWNY też nie powinien wchodzić do pokrycia, co opisuje artykuł o konserwacji sprzętu OC w WMS OLiOC, a zasady wyłączania partii po terminie - materiał o kontroli terminów ważności.

Migawka raportu

Raport odtworzony po miesiącu z bieżących danych da inny wynik, bo stan magazynu i dane o ludności się zmieniły. System zapisuje więc wynik jako migawkę z datą raportu, liczbą osób, datą odniesienia danych o ludności oraz normami dziennymi. Dzięki temu raport przedstawiony na posiedzeniu zespołu zarządzania kryzysowego da się później odtworzyć w dokładnie tej samej postaci.

Finansowanie niedoborów

Tworzenie i utrzymywanie zasobów przeznaczonych na zagrożenia przekraczające obszar gminy albo powiatu jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej (art. 33 ust. 5). Wojewoda wspiera gminy i powiaty środkami rzeczowymi albo finansowymi, a środki finansowe przekazuje zgodnie z Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (art. 35), który opracowuje minister na 4 lata i który określa sposób finansowania zadań (art. 156).

Raport pokrycia z zapisanymi założeniami pokazuje, w których obszarach brakuje zasobów i ile, więc może uzasadniać potrzeby zgłaszane w tym trybie. Forma samego wniosku wynika z zasad przyjętych przez wojewodę i program, a nie z raportu systemu.

Monitorowanie przekroczenia minimalnych stanów w ewidencji centralnej opisuje artykuł o ewidencji zasobów i CEZOLOC. Wydawanie zasobów, gdy zagrożenie już trwa, opisuje artykuł o wydawaniu zasobów pod presją czasu, a pracę magazynu bez łączności - materiał o aplikacji Android dla magazynierów OC. Pełny opis systemu zawiera strona WMS OLiOC.

Pytania i odpowiedzi

Czy ustawa określa normę zasobów na mieszkańca

Nie. Art. 33 ust. 3 wymaga zasobów niezbędnych do wykonywania zadań w siedmiu obszarach przez co najmniej 3 dni trwania zagrożenia. Wytyczne sposobu utrzymywania zasobów ma określić rozporządzenie wydawane na podstawie art. 33 ust. 8.

Kogo dotyczy obowiązek zapewnienia zasobów na 3 dni

Terytorialnych organów ochrony ludności wymienionych w art. 33 ust. 3, od wójta po wojewodę, każdego na swoim obszarze. Przepis nie ogranicza obowiązku do starosty.

Skąd pochodzi liczba mieszkańców w raporcie

Z Banku Danych Lokalnych GUS, który publikuje dane o ludności z opóźnieniem względem dnia, którego dotyczą. Raport powinien zapisywać datę odniesienia danych, a nie przedstawiać ich jako bieżących.

Czy zasoby zapewnione umową liczą się do pokrycia

Tak, art. 33 ust. 4 dopuszcza zapewnienie zasobów umową. Liczą się jednak dopiero od chwili dostawy, więc przy dostawie po 48 godzinach zapas własny musi pokryć pierwsze dwa dni.

Czy raport pokrycia przekazuje się do inspekcji ochrony środowiska

Nie. Ustawa o ochronie ludności nie przewiduje takiego raportu dla WIOŚ. Organy ochrony ludności monitorują przekroczenie minimalnych stanów zasobów w ramach ewidencji centralnej (§ 3 ust. 3 rozporządzenia MSWiA z 14 kwietnia 2025 r.).

Słownik pojęć

Norma 3-dniowa

Potoczne określenie obowiązku z art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej: zapewnienia zasobów do wykonywania zadań przez co najmniej 3 dni trwania zagrożenia.

Obszar zadań

Jeden z siedmiu zakresów wymienionych w art. 33 ust. 3, na przykład zapewnienie dostępu do wody i żywności.

Pokrycie ciągłe

Liczba dni, przez które zasoby wystarczają bez przerwy. Dostawa umowna, która przychodzi po wyczerpaniu zapasu własnego, nie wydłuża pokrycia ciągłego.

Przelicznik

Współczynnik zamieniający jednostkę magazynową, na przykład zgrzewkę butelek, na jednostkę normy, na przykład litry wody.

Bank Danych Lokalnych

Publiczna baza danych GUS z danymi statystycznymi dla gmin i powiatów, w tym o liczbie ludności, udostępniana także przez interfejs API.